विशेष विमर्श में पद्मश्री के. एस. निसार अहमद की कन्नड़ कविता का डॉ. मैथिली पी. राव द्वारा हिन्दी अनुवाद
परिचय : बेंगलुरु निवासी मैथिली पी. राव (जन्म : 1970) ने बेंगलुरु विश्वविद्यालय से हिंदी में पीएच.डी. की उपाधि प्राप्त की। लगभग 28 वर्षों तक जैन संस्था समूह से जुड़कर उन्होंने हिंदी के अध्ययन-अध्यापन के क्षेत्र में महत्वपूर्ण योगदान दिया। इस दौरान वे केंद्रीय हिंदी संस्थान की शिक्षा पुरस्कार उच्चतर समिति की सदस्य, कर्नाटक सरकार की स्नातक-पूर्व हिंदी पाठ्यक्रम समिति की बाह्य सदस्य तथा अनेक विश्वविद्यालयों की पाठ्यक्रम एवं परीक्षा समितियों और एनसीईआरटी की हिंदी पाठ्यक्रम समिति की सदस्य के रूप में सेवाएँ देती रही हैं।
उन्होंने अनेक राष्ट्रीय एवं अंतरराष्ट्रीय संगोष्ठियों में प्रपत्र-वाचन, अध्यक्षता तथा बीज-वक्तव्य प्रस्तुत किए हैं। उनकी रचनाएँ एवं अनूदित कहानियाँ अनेक राष्ट्रीय एवं अंतरराष्ट्रीय शोध-पत्रिकाओं में प्रकाशित हुई हैं। हिंदी के क्षेत्र में उनके उल्लेखनीय योगदान के लिए अनेक संस्थाओं द्वारा उन्हें सम्मानित किया जा चुका है।
मेरे शब्द : मैथिली पी. राव
मेरे शब्द सफ़ेद बिजली की तरह हैं,
गरजते, कड़कते, शाश्वत,
काले बादलों के घेरे को चीरते हुए,
ज्योतिश्मान – चकाचौंध करते हुए, झिलमिलाते-उज्जवल।
मुस्कुराते चेहरों के पीछे छिपी नफ़रत से
मेरे शब्द कभी बहकेंगे नहीं;
चालाकी, धूर्तता और अहंकार के आगे
यकीन मानिए, वे कभी झुकेंगे नहीं।
मेरे शब्द कोई चिंगारी नहीं हैं – गर्म, गुस्सैल, चमकदार –
रात के अंधेरे में जो चमकें, बस थोड़ी देर के लिए
धधकते आग की लपटें हैं वो, आसमान को छूना चाहते हैं जो,
और हर दिशा की सीमाओं को पार कर जाती
एक अग्निकाण्ड, अनंत, बृहदाकार।
उफान पर बहती, दहाड़ती हुई एक नदी, जो अपने रास्ते में
आने वाले पहाड़ों को भी निगल जाती;
एक प्रचण्ड, निर्बाध धारा, एक अबाध प्रलय,
टिकी है जो स्वतंत्रता के मार्ग पर।
पीड़ित मानवता की बेज़ुबान भीड़ को
देते हैं मेरे शब्द बोलने की शक्ति और पहचान;
नाज़ुक, कमज़ोर और हिम्मत-हारे हुए लोगों के लिए
हैं एक सुरक्षित ठौर और मज़बूत आधार।
हाँ, मेरे शब्द सफ़ेद बिजली की तरह हैं,
गरजते, कड़कते, शाश्वत,
काले बादलों के घेरे को चीरते हुए,
ज्योतिश्मान – चकाचौंध करते हुए, झिलमिलाते-उज्जवल।
मूल कविता : ನನ್ನ ಮಾತುಗಳು – ಕೆ.ಎಸ್. ನಿಸಾರ್ ಅಹ್ಮದ್
ನನ್ನ ಮಾತುಗಳು ಬಿಳಿ ಮಿಂಚಿನಂತೆ,
ಘರ್ಜನೆಯಂತೆ, ಗುಡುಗು ಸಿಡಿಸುವಂತೆ, ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ,
ಸುತ್ತಲೂ ಸೇರುವ, ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುವ ಕಪ್ಪು ಮೋಡಗಳ ಮೂಲಕ,
ಅವು ಮಿನುಗುತ್ತವೆ – ಓಹ್-ತುಂಬಾ-ಕುರುಡಿಸುವ, ಹೊಳೆಯುವ-ಹೊಳೆಯುವ.
ನನ್ನ ಮಾತುಗಳೊಳಗೆ ದ್ವೇಷವನ್ನು ಅಡಗಿಸುವ ನಗುತ್ತಿರುವ ಮುಖಗಳಿಂದ
ಎಂದಿಗೂ ಆಕರ್ಷಿತರಾಗುವುದಿಲ್ಲ;
ಕುತಂತ್ರ, ವಂಚನೆ ಮತ್ತು ದುರಹಂಕಾರದ ಹೆಮ್ಮೆಗೆ
ಅವರು ಎಂದಿಗೂ ತಲೆಬಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಖಚಿತವಾಗಿರಿ.
ನನ್ನ ಮಾತುಗಳು ಕಿಡಿಗಳಲ್ಲ – ಬಿಸಿ, ಕೋಪ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ –
ಆ ಮಿಂಚು ಆದರೆ ರಾತ್ರಿಯ ಕತ್ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ
ಅವು ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಒತ್ತಡ ಹೇರುವ ಕೆರಳಿದ ಕಾಡ್ಗಿಚ್ಚು
ಮತ್ತು ಅದು ಹಾರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದಿಕ್ಕಿನ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಮೀರುತ್ತದೆ
ಒಂದು ಅಗ್ನಿದುರಂತ, ಶಾಶ್ವತ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡದು.
ತನ್ನ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಹರಿಯುವ ಭೋರ್ಗರೆತ ನದಿಯು
ತನ್ನ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುವ ಪರ್ವತಗಳು;
ಸಂಕೋಲೆಯಿಲ್ಲದ ತೊರೆ, ಅಡೆತಡೆಯಿಲ್ಲದ ಪ್ರವಾಹ,
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.
ನರಳುತ್ತಿರುವ ಮಾನವಕುಲದ ಧ್ವನಿರಹಿತ ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ
ನನ್ನ ಮಾತುಗಳು ಉಚ್ಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ದೃಢೀಕರಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ;
ದುರ್ಬಲ, ನಿರ್ಲಜ್ಜ ಮತ್ತು ದುರ್ಬಲ ಜೀವನಗಳಿಗೆ
ಅವು ಸುರಕ್ಷಿತ ಆಶ್ರಯ ಮತ್ತು ದೃಢವಾದ ಅಡಿಪಾಯ.
ಹೌದು, ನನ್ನ ಮಾತುಗಳು, ಅವು ಬಿಳಿ ಮಿಂಚಿನಂತೆ,
ಘರ್ಜನೆಯಂತೆ, ಗುಡುಗು ಸಿಡಿಸುವಂತೆ, ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ,
ಸುತ್ತಲೂ ಸೇರುವ, ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುವ ಕಪ್ಪು ಮೋಡಗಳ ಮೂಲಕ,
ಅವು ಮಿನುಗುತ್ತವೆ – ಓಹ್-ತುಂಬಾ ಕುರುಡು, ಹೊಳೆಯುವ-ಹೊಳೆಯುವ.
~ “ನನ್ನ ನುಡಿ”, ಮನಸು ಗಾಂಧಿ ಬಜಾರು ಸಂಗ್ರಹದಿಂದ , 1960.